file:Pascale.30.oct.96.

120 phut gia S Pascale Le Th Tru va Ly Kien Truc:

"Toi muon neu len long T Trong, niem T Hao, va tnh T Tr cua Lang Viet Nam Palawan"

Bai va Anh: Ly Kien Truc (Bai ang 3 ky, ky 1)
PALAWAN/(T)-
Mot trong nhng cong viec ang ghi nh trong cuoc i hoat ong xa hoi cua ngi N T Bac Ai Vinh Sn la e an xay dng "Lang Viet Nam" tai Palawan. Ngi N T nay hien ang gi cng v ng au C Quan CADP (Center For Assistance To Displaced Persons), S Pascale Le Th Tru.

Sau hai mi mot nam lam viec tai Phi Luat Tan, S Pascale Le Th Tru a hnh thanh ra "Hau Ke Hoach" cho ngi t nan Viet Nam Phi Luat Tan, va quyet thc hien cho bang c mo hnh "Lang Viet Nam T Tr", mot thi iem ma ngi ta goi la trang s chot cua ngi t nan, va mot khu vc a ly khong Nui La, khong ong at, khong Song Than, om nhach, dai thoong, nam ngoan ngheo kieu hanh gia Thai Bnh Dng, ben ong, nc Phi, ben Tay, cach mot ngan cay so, nc Viet! o la ao Palawan.

Tac gia cua "Lang" a danh cho ac phai vien Ly Kien Truc, bao Ngi Viet, thanh vien trong phai oan hon hp Pomona Valley, co mat tai Manila ngay 14.10.1996, va hai ngay hom sau 16.10.1996, mot cuoc phong van 120 phut, ben nhng tam phen bang tre, mai gianh u dot, tc van phong 2 cua CADP trong Trai T Nan Palawan.

Trong cuoc phong van nay, chung toi co dp trao oi vi S Pascal ve nhng s kien lien quan en "Lang", ve so phan cua 1,908 thuyen nhan ang con trong Trai, hoac a tron Trai, bung ra tm song rai rac hang chuc thanh pho tren bon hon ao ln cua Phi Luat Tan.

Knh mi qu v oc gia theo doi cuoc phong van vi S Pascale Le Th Tru:

LKT: Xin thay mat cho oc gia bao Ngi Viet, knh chao S, va xin chuc sc khoe S.

LTT: Toi cung xin gi li tham tat ca ong bao cua chung ta hai ngoai, va mong tat ca qu v eu bnh an hanh phuc, va tiep tuc u t cho so phan cua nhng thuyen nhan c co ni an c lac nghiep.

LKT: Ngay hom qua, 15 thang 10 nam 1996, tai mot khu at mi Palawan a dien ra buoi Le at Vien a au tien xay dng "Lang Viet Nam", xin S co the vui long cho biet tien trnh xay dng Lang Viet Nam, do au va au ma co?

LTT: "ay la mot cau hoi qua dai, phai tra li bang van but th mi ay u. Nhng toi xin tom tat nhng iem chnh yeu ve ngoi Lang cach xa 13 cay so ve hng Bac. ay la mot thanh qua cua ngi Viet Hai Ngoai, tuy nhien, y tng xay Lang khong phai da tren s ong gop cua ngi Viet Hai Ngoai, v chung toi bat buoc phai co c mot cai Lang, e chanh phu Phi giai hoa cai "Van Nan Hoi Hng". Khi chien dch "Hoi Hng Bat Buoc" xay ra, van e la cho Cao Uy T Nan khong con tai tr cho thuyen nhan na, ho (Chanh Phu Phi) khong muon khi Cao Uy rut lui, ho phai ganh chu trach nhiem nhng thuyen nhan song bao nhieu nam nay (7 nam nay), a c Cao Uy bao cap, ho se phai oi pho vi cac van e an uong, thuoc men, thc pham, ao quan, hoc hanh, ni v.v... o la cac van e rat nang...

"T bao nhieu nam nay, ngi Phi biet rang thuyen nhan c Cao Uy bao cap, du cuoc song cua thuyen nhan con rat ngheo, kho, nhng so vi chnh ngi dan Phi, oi khi van co mot cuoc song cao hn. V vay oi vi vien anh phai oi pho vi viec san soc cho so ngi o, khong co mot Quoc Gia nao dam lam. Ly do o, ho ch muon bat buoc moi ngi i ve, va thuyen nhan a phai chu au kho trong t cng bach hoi hng ngay 14.2.1996 va qua...

"Nhn thay c ieu o, chung toi va Giao Hoi Phi a co mot giai phap... Giai phap nay that ra a co cach ay ba bon nam trc, tc la chung toi a lam mot cai "petition" (kien ngh), chnh phu ng co ap dung chnh sach hoi hng bat buoc vao nam 1994, va e lam cai kien ngh o, chung toi phai a ra mot giai phap, giai phap o la Giao Hoi Cong Giao Phi Luat Tan se lanh trach nhiem giup ngi t nan, lo cho ho, tuy nhien, Giao Hoi ch lanh viec cap cho ho mieng at, va co le ch cho ho ba mieng cay, vai mieng la da, lap ra mot cai "Lang Ngheo", cai Lang Ngheo o, Giao Hoi Phi ngh rang (vi s co van cua chung toi), nhng thuyen nhan Viet Nam co the khac phuc kho khan, t lap canh sinh, tiep tuc lai Phi, va ho se khong con ngh ti viec hoi hng na...

"Nh vay, Lang Viet Nam a bat au t nam 1994, ma chung toi khong ngh rang can co s da vao s ho tr cua nhieu ngi biet en, nay a vt qua cai mc s tng tng cua chung toi. V vay, ngay hom qua, khi chung toi at Vien a au tien, o ch la viec the hien mot cai "mong"... noi la mot cai "mong" cung khong han lam, noi la cai giai phap bat buoc, neu khong, thuyen nhan phai bat buoc phai a ve...

"Co nhieu ngi hoi: Tai sao phai lap "Lang", tai sao khong mn nha cho ho (thuyen nhan) , e cho ho ch mot Quoc Gia nao "vt" ho i hay khong! Chung toi ngh rang, ieu o no nam ngoai d phong cua chnh phu Phi, bi ho (chnh phu) cung biet c la The Gii cung rat met moi, the gii khong con hao y oi vi ngi Dan na. Ho (chnh phu) cung biet rang viec chap nhan cho chung ta lai Phi khong co ai ng ra bao am, ho cung khong dam lam, v vay, viec Giao Hoi thc hien cai "Lang"...la ieu bat buoc thoi".

LKT: S anh gia the nao ve ngoi "Lang Viet Nam T Tr", danh t "T Tr" noi len y ngha g? ay co phai la mot d an mi, mot ky nguyen mi oi vi ngi Viet Nam lu vong tren the gii?

LTT: That ra chung toi khong co mot "Cao Vong" no xa xoi en nh the au, no ch la cai "c Vong" rat bnh thng.

"Lam sao cho ngi Viet Nam c phep lai. Lam sao cho Thuyen Nhan muon c lai ma trong quyen quan tr cua mot "Trai Lnh", (Bo t Lenh Wescom"), th con ngi se tiep tuc song da vao ngi khac, b kem che, b quan ly, thanh ra ho (thuyen nhan) cung se nh ngi tu b giam long...

"Chung toi muon... nht la c Giam Muc, Ngai muon em nhng ngi t nan ra khoi trai Palawan hien tai, Trai nay hien sat ngay trai Lnh...

"Chuyen o, toi ngh la khong co the lam c, toi mi a ra trong chng trnh dai han a len cho chnh phu Phi la: Giai oan au tam tai ay mot thi gian e chuan b cho thuyen nhan "S T Lap, T Tuc ", sau o, chung toi se tm mieng at khac a ho ra ngoai. Va khi moi ngi song vi nhau nh vay, ho se t tng tr lan nhau, ho se giup lan nhau, ho se lo cho con cai cua ho ng co "Mat Goc", va ho se c chung toi hng dan vi ngi Phi ay chap nhan t t, tao nen s hao y oi vi ngi Viet Nam...

"Bay lau nay, Phi, ngi chung ta rat t khi chng minh c kha nang rat de thng cua chung ta la kha nang "T Lap", kha nang "Sang Tao", kha nang "Can Cu Sieng Nang Lam Viec"...

"Ngi Phi nhn vao, ho ch thay chung ta c Cao Uy bao tr, lam khi con uong ru gay nhau, roi bay gi cho moi ngi i di tan khap ni, th nht la se khong co ai hng dan ho, ho de gap nhng kho khan a phng, th hai la tan mac xa nh vay, ho kho c giup khi ho muon c "Thng Tru" ay. Bi v, hai ngan ngi Viet trong mot cai xa hoi sau mi may trieu ngi Phi, d nhien no khong thanh van e, nhng neu tr thanh mot "Cai Lang", nhng nhu cau can ban nh nhu cau Phap Ly, c vo Dan Phi, c vo Thng Tru... la cai viec ma chnh phu Phi phai giai quyet... cai van nan nay...

"Con viec chung ta tr thanh mot cai nc t tr, chung toi khong ngh nh vay, goi la "T Quan", "T Tr" theo cai ieu goi la Kinh Te th c, nhng theo Chnh Tr th... toi ngh la khong. V chung ta phai le thuoc vao luat phap cua Phi, trong o ve sau nay chung ta co quyen bau c, ng c v.v...Nhng cong ong chung ta con nho qua, s phat trien sau nay tiep tuc ln hn, biet au vi s quan tr kheo leo cua chung ta, sau nay chung ta co the tr thanh nhng ngi lanh ao cua a phng... Chuyen o con la chuyen cua tng lai...

(Con tiep/ LKT)