file:pascale2.1.nov.96.

120 phut vi S Pascale Le Th Tru:

"Van Hoa nam sau lam trong moi con ngi Viet Nam..."

Bai va Anh: Ly Kien Truc (Bai ang 3 ky, ky 2)

PALAWAN-(T) LKT: Trong buoi Le at Vien a au tien, nhng nghi thc dien ra hau nh m net Van Hoa cua Dan Toc Viet, ieu o noi len y ngha g?

LTT: "That s Van Hoa no nam sau lam trong moi con ngi Viet Nam, cho du chung ta t tr, cho du chung ta nc My chang han, va bay gi chung ta nc Phi, th van e Van Hoa no van nam cao hn tren ca van e Quan Tr.

"Cho nen du a lam 21 nam trong cac van e t nan, toi van luon luon e cao ao c Van Hoa Viet Nam, ay la van e can ban. Co le khi anh i trong Trai, anh bat gap a em nho, anh se thay no khoanh tay chao anh. Tai sao vay? Tai v chung toi trong Trai, chung toi luon nhan nhu moi ngi luon neu cao truyen thong Van Hoa Dan Toc hn luc chung ta con trong nc. Chung toi nhan manh ve loi song, cai suy t, cai hanh ong, e lam sao chung ta con gi c tnh chat Viet Nam. Cho nen, nhng buoi Le Ln trong Trai nh Gio To Hung Vng, Le Vu Lan, ngay Tet v.v... chung toi luon luon gi gn, cho rang nhng cuoc Le o khong long trong nh ngay hom qua, mot phan nh ch Lai mang en cho chung toi nhng bo quan ao Quoc Phuc rat ep, rat sang lam tang them s long trong...

"The nhng, cho du khong co nhng bo Quoc Phuc o, chung toi van co nhang en hng khoi, hoa qua, ban th Quoc To... tat ca nhng g cua mot buoi Le ma ngi Viet chung ta tin tng cau xin...

"Van e Van Hoa no cao nh vay, toi ngh rang no se giup phan nao van e "T Tr", co ngha la no khong han la ieu kien cho van e "T Tr".

LKT: Tha S, S co e cap en van e t quan tai chanh va kinh te cua Lang Viet Nam, S co the noi ro hn van e nay? LTT: Vang, khi Giao Hoi en tham Trai sau ngay 17.7.96, c Giam Muc Ramon Arguelles co trao oi vi Tng Ruiz, tan Trng Trai mot so van e. (Tng Guillermo Ruiz thay the Tng Tanega, T Lenh Wescom, cu Trng Trai Palawan, ve hu sau tran cng bach hoi hng ngay 10.2.96). c Giam Muc e ngh cho Trai t do hn, e cho thuyen nhan tham gia hn trong van e t quan. Mot trong nhng ieu kien chung toi xin ong Tng Ruiz la chung toi "oi c T Quan", v vay chung toi a co nhng viec chon la nhng v "ai Dien Mi" cua cong ong ngi Viet Trai Palawan, lanh ao phai la ngi c Dan bau...

" ngoai ai cung ngh toi quan tr Trai Palawan t lau, that ra khong phai, toi va c quan CADP mi chnh thc quan tr Trai Palawan bat au t thang 7 nam 1996. (Sau Hiep c gia Chnh Phu Phi va Giao Hoi ky ngay 17.7.96). Mac du trc kia chung toi nam nhng vai tro rat quan trong, chang han nh co van cho chnh quyen Phi, cho phep ngi Viet Nam tham gia vao i song sinh hoat Xa Hoi, nhieu chng nao hay chng nay.

"Nhng nam au, khi cha co chng trnh "Hanh ong Toan Dien", tc la chng trnh CPA, ngi Viet Nam ay t quan tr rat cao, nhng sau khi co CPA ba bon nam, ho siet chat va khong cho ngi Viet t quan tr na e cho ho de hanh ong...

"Neu Lang Viet Nam c thc hien, ngi lanh ao phai la ngi c Dan bau trc tiep trong coi, chung toi Co Van, cac van e Quan Tr se co nhng chuyen vien ke toan ngi Phi quan ly so sach ro rang, chi tieu, bao cao v.v... Cach ay may thang moi ngi eu ngh rang se phai i (hoi hng hoac tron trai), nhng bay gi tnh the a thay oi, van e Quan Tr, Quan Ly tai san cua Trai cung phai co tnh chat lau dai, khoa hoc. Thu phai co bien nhan, Chi phai co giay t e bao cao...

"Nh vay, chung toi oi phai cho Hoi ong ai Dien Trai co ngan qu, phai biet lam viec e can cai g, can cho bao lau, can cho bao nhieu ngi, t o chung toi se trch t ngan qu cua chung toi cho Ban ai Dien, e ho co ieu kien lam viec...

"Phng phap Quan Tr Trai cua chung toi hien nay la tao ra cang nhieu cang tot, nhng c s dch vu do chnh ong bao lam chu. ong bao co the lap thanh nhng to hp, chung toi co the cho mn von, nhng ong bao cung phai bo ra e co trach nhiem, hang thang trch ra mot so tien li (ta nh tien thue), ong gop vao qu cua Trai, neu Hoi ong ai Dien thieu thon, chung toi se bo sung, nhng can ban la phai t tuc, t chi thu."

LKT: S giong nhau, s khac nhau gia Ban Hiep c ky ngay 17.7.1996 va Thoa Hiep Th ky ngay hom qua 15.10.1996?

LTT: Ban Hiep c ky ngay 17.7.1996 gom nhng ieu Luat, gom nhng ng hng, chnh sach cua chnh quyen Phi oi vi ngi t nan. Mot ky ket khac gia chnh quyen Phi cho phep Giao Hoi c quyen cham soc, ieu khien, nh oat, e ngh vi chnh quyen Phi ve cuoc song cua ngi Viet Nam vi chnh quyen Phi. ay la nhng ieu can ban rat quan trong trong Ban Hiep c. Ban Hiep c con cho phep sau khi ky ket mot thi gian, hai ben phai i en viec thao luan nhng chi tiet Quan Tr, Huan Th ieu Hanh, e noi ro len vai tro va chc nang cua ben Chnh Quyen se lam nhng g, ben Giao Hoi se lam nhng g, v the cho nen buoi ky ket Thoa Hiep Th ngay hom qua, ch la s tiep noi Ban Hiep c giup cho chung toi sinh hoat de dang hn, ch khong co s thay oi nao ca...

"Co mot ieu trong Thoa Hiep Th ma chung toi phai gian kho lam mi at c, o la khi thao ra Ban Hiep c e ky ngay 17.7.1996, ho (chnh quyen Phi) co nan n chung toi ng bao gi e cap en van e "Hoi Nhap Ban X", noi nom na la "Thng Tru" tai Phi. Ho ch muon chung ta c "nh C Tai Cho", noi nom na la "Tam Tru" mot thi gian, sau o chung ta i ve het... Thc tam chnh quyen Phi ho muon nh vay...

"Chung toi nhan thay rang, nhng ngi Viet Nam tai Phi eu nht quyet khong the tr ve Viet Nam. o la iem rat quan trong oi vi chung toi va oi vi Ban Hiep c. Tam ly ngi Phi ay ho eu ngh rang ngi Viet Nam qua ay la e "T Nan Kinh Te", vay c cho ho "Tam Tru" mot thi gian, ho se chu cc khong noi, roi ho se phai tr ve. Nhat la luong thong tin t Viet Nam bay gi cho thay, nen kinh te trong nc ang phat trien manh me, trc sau g Ngi Viet T Nan cung phai ve thoi...

"Hai ngi khong ong y ve ieu khoan "nh C Tai Cho" trong Ban Hiep c au tien, o la c Giam Muc Ramon Arguelles va toi. The nhng, pha chnh quyen bien minh rang la neu trong Ban Hiep c ghi ro viec "Hoi Nhap Ban X" th Bao Ch se khai thac van e nay, Bao Ch se lam rum beng len, ong en cac nc lang gieng ang dung cha ngi T Nan Viet Nam nh Indonesia, Thai Lan, Hong Kong, vay c nen t t, yen lang, em tham ma lam viec...

"Do o, c Giam Muc va chung toi nhat quyet trong Thoa Hiep Th th hai nay, cung la Ban Huan Th ieu Hanh, phai ghi ro viec "c Quyen Hoi Nhap Ban X", tc la c quyen "Thng Tru" tai Phi. Chung toi ngh rang, vi thang li nay, cac ieu Luat bo sung, cac D Luat sau nay e trnh len Quoc Hoi se c thong qua de dang, chang han nh viec ngi T Nan se c quyen Cong Dan, c Bau C, ng C, Kinh Doanh, Hoc Hanh, T Do Sinh Song v.v... nh moi Cong Dan Phi Luat Tan khac...

"Nh vay, Ban Thoa Hiep Th lan nay ay manh them y ngha cua Lang Viet Nam tai Palawan. Ban Thoa Hiep Th giai quyet tc thi cac van e "Thng Tru", "Tam Tru", "Hoi Hng Bat Buoc", "Hoi Hng T Nguyen". Nhng van e nay, bay gi, chnh cac Thuyen Nhan Viet Nam T Nan t quyet nh lay so phan cua mnh... (Con mot ky/LKT)